طلا به دلیل دوام و مقاومت در برابر خوردگی یکی از پایدارترین فلزات محسوب میشود، اما این به معنای عدم آسیبپذیری آن نیست. عواملی مانند اسیدها، مواد شیمیایی خانگی، وایتکس، جیوه، فشار فیزیکی، گوگرد و حتی برخی مواد روزمره مانند چسب قطرهای میتوانند به طلا آسیب بزنند. البته همه این عوامل به یک شکل اثر نمیگذارند؛ برخی به فلز یا آلیاژ آن آسیب میزنند و برخی بیشتر باعث کدر شدن، تغییر ظاهر یا ایجاد خطوخش میشوند. در این مقاله از سایت زرمینکس، بررسی میکنیم چه چیزی طلا را خراب میکند و چگونه میتوان از این آسیبها جلوگیری کرد.
لیست مواردی که طلا را خراب میکند
| عامل آسیبزا | نحوه تأثیر | راهکار جلوگیری یا رفع مشکل |
|---|---|---|
| اسیدها و مواد شیمیایی قوی | برخی ترکیبات مانند تیزاب سلطانی میتوانند طلا را حل کنند؛ مواد اسیدی دیگر نیز ممکن است به آلیاژ یا اجزای زیورآلات آسیب بزنند. | جلوگیری از تماس و شستوشوی سریع با آب در صورت تماس. |
| بازهای قوی | ممکن است به آلیاژ، روکش، نگین یا سایر اجزای زیورآلات آسیب بزنند. | خارج کردن طلا هنگام کار با مواد شیمیایی قوی. |
| وایتکس و کلر | ممکن است باعث آسیب و خوردگی آلیاژهای طلا و تغییر ظاهر قطعه شوند. | خارج کردن طلا هنگام استفاده از وایتکس یا حضور در استخر. |
| گوگرد | میتواند در برخی آلیاژها یا بهدلیل ناخالصیهای سطحی باعث ایجاد لکه و کدر شدن شود. | دور نگه داشتن طلا از مواد گوگرددار و تمیز نگه داشتن سطح آن. |
| جیوه | با طلا آمالگام تشکیل میدهد و میتواند به ظاهر و ساختار قطعه آسیب بزند. | طلا را حرارت ندهید و برای پاکسازی به متخصص مراجعه کنید. |
| مواد شیمیایی خانگی | بسته به ترکیب میتوانند به آلیاژ، روکش یا اجزای زیورآلات آسیب بزنند. | هنگام استفاده از شویندهها و موادی مانند پودر موبر، طلا را خارج کنید. |
| فشار، ضربه و سایش | باعث ایجاد خطوخش، فرورفتگی یا تغییر شکل طلا میشوند. | هنگام ورزش و کارهای سنگین طلا را خارج کنید و قطعات را جدا از یکدیگر نگه دارید. |
| چسب قطرهای و چسب حرارتی | معمولاً روی سطح باقی میمانند و پاک کردن نادرست آنها میتواند به قطعه آسیب بزند. | از خراشیدن سطح خودداری کنید؛ روش پاکسازی باید با توجه به وجود نگین یا روکش انتخاب شود. |
| عطر، مواد آرایشی و الکل | بیشتر میتوانند باعث باقی ماندن آلودگی یا کاهش جلای زیورآلات شوند؛ خود الکل معمولاً طلای فلزی را تخریب نمیکند. | اجازه دهید عطر و محصولات آرایشی خشک شوند و سپس از طلا استفاده کنید. |
چه چیزی طلا را خراب میکند؟
طلا فلزی مقاوم است، اما خود طلا، آلیاژ آن یا ظاهر زیورآلات میتواند در شرایط زیر آسیب ببیند:
- تماس با اسیدها و مواد شیمیایی قوی: اگر میخواهید بدانید چه چیزی طلا را میخورد، یکی از شناختهشدهترین مواد تیزاب سلطانی است؛ ترکیبی از اسید نیتریک و اسید کلریدریک که میتواند طلا را حل کند. این دو اسید بهتنهایی چنین اثری بر طلا ندارند.
- بازهای قوی: موادی مانند سدیم هیدروکسید بهتر است با زیورآلات تماس نداشته باشند؛ زیرا بسته به عیار و ساخت قطعه ممکن است به فلزات موجود در آلیاژ، روکش یا سایر اجزای آن آسیب بزنند.
- گوگرد: طلای خالص بهسادگی کدر نمیشود، اما ترکیبات گوگردی و ناخالصیهای سطحی میتوانند در برخی آلیاژهای طلا باعث ایجاد لکه یا تغییر ظاهر شوند.
- مواد شیمیایی خانگی: شویندههای قوی، وایتکس، عطر، اسپری مو و برخی محصولات آرایشی میتوانند به آلیاژ، روکش یا اجزای زیورآلات آسیب بزنند یا باعث کاهش جلای آن شوند.
- فشار، ضربه و سایش: طلا فلزی نسبتاً نرم است و برخورد با اجسام سخت میتواند باعث ایجاد خطوخش، فرورفتگی یا تغییر شکل زیورآلات شود.
آیا چسب قطرهای طلا را خراب میکند؟
چسب قطرهای (سیانواکریلات) معمولاً خود فلز طلا را خراب نمیکند، اما روی سطح آن باقی میماند و میتواند ظاهر زیورآلات را تحت تأثیر قرار دهد. همچنین کندن یا تراشیدن چسب ممکن است باعث ایجاد خطوخش شود. به همین دلیل، چسباندن طلا با چسب قطرهای راه مناسبی برای تعمیر زیورآلات شکسته نیست و بهتر است تعمیر قطعه به طلاساز سپرده شود.
راهکار: برای طلای ساده و بدون نگین یا روکش حساس، استون میتواند به نرم شدن چسب کمک کند؛ اما برای زیورآلات نگیندار، روکشدار یا قطعاتی که اجزای آنها با چسب متصل شدهاند، از استون بدون بررسی استفاده نکنید. چسب حرارتی نیز معمولاً خود طلا را از بین نمیبرد، اما باقیمانده آن باید بدون خراشیدن سطح پاک شود.
اگر جیوه روی طلا بریزد چه باید کرد؟
جیوه میتواند به طلا آسیب بزند؛ زیرا با طلا ترکیب شده و آمالگام تشکیل میدهد. در نتیجه، تماس جیوه با طلا ممکن است باعث تغییر رنگ، کدر شدن و آسیب به سطح قطعه شود. بنابراین اگر جیوه روی طلا بریزد، نباید برای پاک کردن آن از روشهای خانگی مانند حرارت دادن استفاده کرد.
راهکار: اگر جیوه با طلا تماس پیدا کرد:
- از لمس و دستکاری غیرضروری قطعه خودداری کنید.
- طلا را برای پاکسازی به متخصصی بسپارید که امکان کار ایمن با جیوه را داشته باشد.
توجه: به هیچ عنوان طلا را برای جدا کردن جیوه حرارت ندهید؛ حرارت میتواند باعث آزاد شدن بخار سمی جیوه شود.
آیا الکل طلا را خراب میکند؟
الکلهایی مانند ایزوپروپیل الکل معمولاً برای خود فلز طلا ماده خورندهای محسوب نمیشوند؛ اما زیورآلات طلا ممکن است دارای نگین، روکش یا اجزای چسبخورده باشند که نسبت به حلالها حساس باشند. به همین دلیل نمیتوان استفاده از الکل را برای تمیز کردن همه انواع طلا توصیه کرد.
راهکار: برای تمیز کردن معمول زیورآلات، آب ولرم و مقدار کمی شوینده ملایم انتخاب مطمئنتری است. اگر طلا نگین، روکش یا اجزای حساس دارد، قبل از استفاده از الکل یا سایر حلالها باید نوع قطعه در نظر گرفته شود. در مقاله چطور طلا را براق کنیم راهکارهای امن و مطمئن را میتوانید بررسی کنید.
آیا وایتکس طلا را خراب میکند؟
بله، وایتکس و مواد حاوی کلر میتوانند به فلزات موجود در آلیاژ طلا آسیب بزنند. تماس مکرر یا طولانی با این مواد ممکن است باعث خوردگی، کدر شدن یا تغییر ظاهر زیورآلات شود. به همین دلیل بهتر است هنگام استفاده از وایتکس و سایر شویندههای کلردار و همچنین هنگام شنا در استخر، طلا را از بدن خارج کنید.
آیا وایتکس رنگ طلا را میبرد؟ رنگ طلای یکپارچه مانند یک لایه رنگ از روی فلز پاک نمیشود؛ اما وایتکس میتواند به آلیاژ، روکش یا سطح زیورآلات آسیب بزند و باعث تغییر ظاهر یا کاهش جلای آن شود.
راهکار: اگر طلا بهطور تصادفی با وایتکس تماس پیدا کرد، آن را با آب ولرم و شوینده ملایم بشویید و سپس با پارچهای نرم کاملاً خشک کنید. اگر طلای شما سیاه شده است بهتر است دلایل سیاه شدن طلا را مطالعه کنید تا به طلای خود آسیب نزنید!
طبق راهنمای مؤسسه گوهرشناسی آمریکا (GIA)، وایتکس و مواد حاوی کلر میتوانند به آلیاژهای طلا آسیب بزنند؛ به همین دلیل بهتر است زیورآلات هنگام استفاده از شویندههای کلردار یا شنا در استخر از بدن خارج شوند.
چگونه از خراب شدن طلا جلوگیری کنیم؟
برای جلوگیری از آسیب، خراش و کدر شدن طلا این نکات را رعایت کنید:
- طلا را هنگام کار با وایتکس، شویندههای قوی و سایر مواد شیمیایی از بدن خارج کنید.
- قبل از شنا در استخرهای کلردار، ورزش و فعالیتهایی که احتمال ضربه یا سایش دارند، زیورآلات را کنار بگذارید.
- برای تمیز کردن معمول طلا از آب ولرم، شوینده ملایم و پارچه یا برس نرم استفاده کنید. (روشهای تمیز کردن طلا در خانه را مطالعه کنید)
- عطر، اسپری مو و محصولات آرایشی را قبل از استفاده از زیورآلات مصرف کنید و اجازه دهید روی پوست خشک شوند.
- قطعات طلا را در جعبه جواهرات و ترجیحاً جدا از یکدیگر نگهداری کنید تا روی هم ساییده و خراشیده نشوند.
سوالات متداول
- آیا استفاده از کرم و محصولات آرایشی به طلا آسیب میزند؟
کرم، لوسیون و محصولات آرایشی معمولاً خود فلز طلا را تخریب نمیکنند، اما میتوانند روی سطح زیورآلات باقی بمانند و باعث کاهش درخشندگی آن شوند. برخی ترکیبات نیز ممکن است به نگین، روکش یا اجزای حساس زیورآلات آسیب بزنند. بهتر است ابتدا محصولات آرایشی را استفاده کنید و پس از جذب یا خشک شدن آنها، طلا را بپوشید. - آیا کلر موجود در استخر به طلا آسیب میزند؟
بله، تماس مکرر با کلر میتواند به فلزات موجود در آلیاژ طلا آسیب بزند و به مرور باعث تغییر ظاهر یا ضعیف شدن بعضی قسمتهای زیورآلات شود. مؤسسه گوهرشناسی آمریکا (GIA) نیز توصیه میکند زیورآلات قبل از ورود به استخر کلردار خارج شوند. - آیا تعریق بدن میتواند به طلا آسیب بزند؟
تعریق معمولاً خود طلای خالص را خراب نمیکند، اما ترکیب عرق، چربی پوست و محصولات آرایشی میتواند روی زیورآلات تجمع پیدا کند و باعث کدر شدن ظاهر آن شود. در بعضی آلیاژها یا قطعات دارای روکش نیز احتمال تغییر ظاهر بیشتر است. - اگر مواد شیمیایی روی طلا ریخت چه کار کنیم؟
اگر طلا با شوینده یا مواد شیمیایی خانگی تماس پیدا کرد، در بیشتر موارد بهتر است آن را با آب ولرم و مقدار کمی شوینده ملایم بشویید و با پارچه نرم خشک کنید. اگر تغییر رنگ، خوردگی یا آسیب قابل مشاهده ایجاد شده است، برای بررسی قطعه به طلاساز مراجعه کنید. - آیا عطر به طلا آسیب میزند؟
عطر معمولاً خود فلز طلا را از بین نمیبرد، اما ترکیبات موجود در عطر و باقی ماندن آن روی سطح میتواند باعث کدر شدن زیورآلات شود و برای بعضی نگینها یا روکشها نیز مناسب نباشد. بهتر است عطر را قبل از پوشیدن طلا استفاده کنید. - آیا طلای سفید هم تحت تأثیر وایتکس قرار میگیرد؟
بله. طلای سفید نیز یک آلیاژ طلاست و تماس با وایتکس و کلر میتواند به فلزات موجود در آلیاژ آن آسیب بزند. بسیاری از زیورآلات طلای سفید نیز با رودیوم روکش میشوند؛ بنابراین بهتر است آنها را هنگام استفاده از وایتکس یا شنا در استخر از بدن خارج کنید. - چگونه میتوان خراشهای طلا را برطرف کرد؟
خراشهای سطحی طلا معمولاً با پولیش تخصصی کمتر میشوند، اما پولیش مقداری از سطح فلز را برمیدارد و نباید بیدلیل یا به دفعات زیاد انجام شود. برای خراشهای عمیق یا تغییر شکل قطعه بهتر است به طلاساز مراجعه کنید. - آیا مواد شوینده خانگی میتوانند به طلا آسیب برسانند؟
بله، بهخصوص شویندههای حاوی کلر و مواد شیمیایی قوی ممکن است به آلیاژ، روکش یا نگین زیورآلات آسیب بزنند. هنگام نظافت خانه بهتر است انگشتر، دستبند و سایر زیورآلات طلا را از بدن خارج کنید. - آیا پودر موبر طلا را خراب میکند؟
بهتر است زیورآلات طلا هنگام استفاده از پودر موبر با آن تماس نداشته باشند. ترکیبات شیمیایی پودرهای موبر میتوانند برای آلیاژ، روکش یا بعضی اجزای زیورآلات مناسب نباشند. اگر طلا با پودر موبر تماس پیدا کرد، آن را با آب بشویید و کاملاً خشک کنید. - آیا آب دریا به طلا آسیب میرساند؟
آب شور معمولاً خود طلای خالص را تخریب نمیکند، اما نمک و رسوبات میتوانند روی سطح زیورآلات باقی بمانند و بعضی آلیاژها، نگینها یا اجزای قطعه شرایط متفاوتی دارند. علاوه بر این، هنگام شنا احتمال گم شدن زیورآلات زیاد است؛ بنابراین بهتر است قبل از ورود به دریا طلا را خارج کنید.
جمعبندی
طلا فلزی مقاوم است، اما همه آسیبها به یک شکل اتفاق نمیافتند. جیوه میتواند مستقیماً با طلا واکنش دهد، وایتکس و کلر ممکن است به آلیاژهای طلا آسیب بزنند و ضربه و سایش نیز باعث خراش یا تغییر شکل زیورآلات میشوند. در مقابل، موادی مانند عطر، محصولات آرایشی و برخی چسبها بیشتر ظاهر و جلای طلا را تحت تأثیر قرار میدهند.
برای نگهداری از زیورآلات طلا، آنها را هنگام کار با مواد شیمیایی، شنا و فعالیتهای سنگین از بدن خارج کنید و برای تمیز کردن از روشهای ملایم استفاده کنید. طلاهایی که برای سرمایهگذاری خریداری میشوند، مانند خرید طلای آب شده، سکه و شمش نیز بهتر است در شرایطی نگهداری شوند که از تماس با مواد شیمیایی، رطوبت و آسیب فیزیکی دور باشند.
